nội tại
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Tính từ:
- Thuộc về bên trong sự vật, hiện tượng: "Nội tại" chỉ tính chất, nguyên nhân, hay yếu tố tồn tại bên trong bản thân sự vật, hiện tượng đó, không phải từ bên ngoài tác động vào.
- Vốn có, cố hữu: "Nội tại" cũng có thể chỉ những đặc điểm, thuộc tính vốn dĩ đã tồn tại trong bản chất của sự vật.
Ví dụ sử dụng
- Tính từ:
- Sự phát triển của một quốc gia phụ thuộc vào các nguyên nhân nội tại và các yếu tố bên ngoài.
- Mâu thuẫn nội tại trong nội bộ tổ chức đã dẫn đến sự chia rẽ.
- Giá trị nội tại của tác phẩm nghệ thuật nằm ở thông điệp và cảm xúc nó truyền tải.
Các cách sử dụng nâng cao
- Trong triết học: Thuật ngữ "nội tại" (immanent) thường được dùng để đối lập với "siêu việt" (transcendent), chỉ cái tồn tại và hoạt động bên trong một phạm vi nhất định.
- Quan điểm duy tâm chủ nghĩa cho rằng ý thức là yếu tố nội tại của thế giới.
- Trong phân tích kinh tế, xã hội: Dùng để chỉ các yếu tố bên trong hệ thống.
- Cần phân tích các nhân tố nội tại của nền kinh tế để đưa ra giải pháp phù hợp.
Biến thể và từ gần giống
- Nội sinh (tính từ): Được sinh ra, hình thành từ bên trong. Thường dùng trong kinh tế, sinh học.
- Tăng trưởng nội sinh dựa vào năng lực khoa học công nghệ trong nước.
- Cố hữu (tính từ): Vốn có từ trước, gắn liền với bản chất. Nhấn mạnh tính chất sẵn có, không thay đổi.
- Đó là quy luật cố hữu của sự phát triển.
- Bản chất (danh từ): Cái vốn có bên trong, quy định sự tồn tại và phát triển của sự vật. "Nội tại" có thể là tính chất của cái "bản chất".
Từ đồng nghĩa
- Bên trong: Chỉ vị trí, phạm vi.
- Nội bộ: Thuộc về bên trong một tổ chức, hệ thống.
- Vốn có: Đã có sẵn từ ban đầu.
Từ trái nghĩa
- Ngoại tại: Thuộc về bên ngoài, từ bên ngoài tác động vào.
- Bên ngoài: Chỉ vị trí, phạm vi.
- Ngoại sinh: Được sinh ra, hình thành từ bên ngoài.
Cụm từ liên quan
- Nguyên nhân nội tại: Nguyên nhân xuất phát từ bên trong bản thân sự vật, sự việc.
- Thất bại của dự án có nguyên nhân nội tại từ việc quản lý yếu kém.
- Mâu thuẫn nội tại: Những mâu thuẫn tồn tại trong lòng một sự vật, một tổ chức.
- Sự sụp đổ đến từ chính những mâu thuẫn nội tại của chế độ.
- Động lực nội tại: Động lực xuất phát từ nhận thức, mong muốn bên trong của cá nhân hay tập thể.
- Thành công bền vững phải dựa trên động lực nội tại của mỗi người.
- ở bên trong sự vật: Nguyên nhân nội tại.